MEB 7. SINIF MÜZİK

Müzikte Diziler, Makam ve Türk Müziği Ustaları

1 / 8
7. Sınıf 3. Ünite Kapak Görseli Profesör Sol ve Bay Tuşbıyık
🎭 ATÖLYE BULUŞMASI Bay Tuşbıyık & Profesör Sol:

"Sevgili öğrenciler! Bu ünitede Do Majör'ün neşeli basamaklarından La Minör'ün duygulu vadisine yürüyecek; Segâh ve Hüzzam makamlarındaki koma sesleri keşfedip büyük halk ozanlarımızın türkü çemberine konuk olacağız!"

MEB 7. SINIF MÜZİK DERSİ • 3. BÖLÜM

Müzikte Diziler, Makam ve Türk Müziği Ustaları

Ders Kitabı Sayfa 44 – 60 • Diziler, Makamsal Yapı ve Kültür Mirasımız

Do Majör & La Minör

T-T-Y-T-T-T-Y kuralı ve doğal minör tınısı.

Koma Sesler Sistemi

Batı'nın yarım sesi vs. Türk Müziğinin 9 koması.

Segâh & Hüzzam

En eski geleneksel makamlarımız ve nağmeleri.

Ozanlarımız & Miras

Pir Sultan Abdal, Âşık Veysel, Neşet Ertaş.

1. KAZANIM • BATI MÜZİĞİNDE DİZİLER

Do Majör Dizisi: T-T-Y-T-T-T-Y Adımları ve Aydınlık Tını

MEB Ders Kitabı Sayfa 46 – 47
Do Majör ve La Minör Köprüsü Pırıl Sahnesi
🌉 Sahne Analizi: Soldaki aydınlık Do Majör köprüsünde adımlar neşeyle yükseliyor. Pırıl, kemanıyla her basamağın sesini tek tek tınlatıyor!
💡
Do Majör Kuralı: Değiştirici işaret (diyez/bemol) almayan tek majör dizidir!
T - T - Y - T - T - T - Y
Basamaklara Dokun & Sesini Dinle: Çıkıcı Do Majör (C Major)
Tam Tam Yarım (Mi-Fa) Tam Tam Tam Yarım (Si-Do)

Çağrı (Mahir Dinçer)

4/4'lük Ölçü • Ton: Do Majör • "Haydi gelin birlikte eğlenip oynayalım..."

2. KAZANIM • DOĞAL MİNÖR DÜNYASI

La Minör Dizisi: T-Y-T-T-Y-T-T Adımları ve Duygulu Tını

MEB Ders Kitabı Sayfa 48 – 49

🌓 Majör ve Minör Akrabalığı

La Minör, müzikte değiştirici işaret almayan tek doğal minör dizidir ve Do Majör'ün ilgili (akraba) minörüdür. İkisi de aynı beyaz piyano tuşlarını kullanır fakat La'dan başlayınca tını hüzünlü ve derin bir karaktere bürünür!

La Minör Adım Kuralı: T - Y - T - T - Y - T - T
La Minör Tuşlarına Dokun: Çıkıcı La Minör (A Minor)
Tam Yarım (Si-Do) Tam Tam Yarım (Mi-Fa) Tam Tam

Kırlara Doğru (Ziya Aydıntan)

4/4'lük Ölçü • Ton: La Minör • "Serin esen rüzgâr, şu göl boyu orman..."

3. KAZANIM • GELENEKSEL TÜRK MÜZİĞİ YAPISI

Koma Sesler: Batı'nın Yarım Sesi vs. Türk Müziğinin 9 Koması

MEB Ders Kitabı Sayfa 50
Geleneksel Makam Bahçesi Koma Perdeleri Sahnesi
🌿 Makam Bahçesi: Profesör Sol ve Pırıl, bağlama sapındaki koma perdelerini ve Segâh makamının büyüleyici nağmelerini inceliyorlar!
Koma Nedir? Neden Çok Seslidir?

Batı müziğinde iki tam ses arası (örn: Do ile Re) sadece 2 eşit yarım sese bölünürken; Geleneksel Türk Müziğinde 1 tam ses 9 eşit parçaya (komaya) bölünür! Makamlarımıza ruhunu veren o mistik, içli ve derin ezgiler bu koma seslerin perdelere dökülmesiyle doğar.

🎛️ Kulak Testi: Standart Si (Batı) vs. Segâh Koma Bemoü (Türk Müziği) Canlı Frekans Karşılaştırması
Doğal La 1 Tam Ses = 9 Koma Doğal Si
4. KAZANIM • GELENEKSEL MAKAM DAĞARCIĞI

Segâh Makamı: Vakur, Mistik ve Asil Nağmeler

MEB Ders Kitabı Sayfa 50 – 51
🕌

Segâh Makamı

En Eski Türk Musikisi Makamlarından

Türk müziğinde dinginlik, huzur ve manevi derinlik veren en asil makamlardan biridir. Karar sesi Segâh perdesidir (Si koma bemol 1). Hem zeybeklerde hem de klasik dini musikimizin en görkemli başyapıtlarında kullanılır.

Karar Sesi: Segâh (𝄋) 1 Koma Bemollü Si

İzmir'in Kavakları ve Itrî'nin Segâh Tekbiri bu eşsiz perde üzerinde hayat bulur.

İzmir'in Kavakları (Segâh Türküsü)

Kaynak: Ekrem Güyer • Derleyen: Muzaffer Sarısözen • 9/8'lik Zeybek

Segâh Tekbir & Salât-ı Ümmiye

Besteci: Buhûrîzâde Mustafa Itrî (17. yy) • Ağır Mertebe

5. KAZANIM • GELENEKSEL MAKAM DAĞARCIĞI

Hüzzam Makamı: Hüzünlü, İçli ve Dokunaklı Seyir

MEB Ders Kitabı Sayfa 52 – 53
🎻

Hüzzam Makamı

En Dokunaklı Türk Müziği Makamlarından

Hüzzam makamı, tıpkı Segâh gibi Segâh perdesinde karar kılar; fakat inici seyri ve zengin ara sesleriyle kalbe dokunan derin bir hüzün ve özlem duygusu aşılar.

🎯 Sınıf İçi Makam Ayrıştırma Kartonu: Kitap Sayfa 53
🟨 Sarı Karton Segâh Makamı
🟦 Mavi Karton Hüzzam Makamı
⬛ Siyah Karton Farklı Makam

Yâr Yolunu Kolladım

Makam: Hüzzam • "Yâr yolunu kolladım, beyaz mendil salladım..."

Hüzzam Şarkı İcrası 0:00 / 0:00
Kazanım İpucu: Hüzzam şarkılar dinlendiğinde kalpte beliren derin tatlı hüzün, makamın Segâh ve komalı ara perdeleri ustalıkla kullanmasından gelir.
6. KAZANIM • TÜRK MÜZİĞİ KÜLTÜRÜ

Ozanlar Meydanı: Âşık Veysel, Neşet Ertaş ve Pir Sultan Abdal

MEB Ders Kitabı Sayfa 54 – 58
Ozanlar Meydanı Güneş ve Bibop Sahnesi
🪕 Ozanlar Çemberi: Güneş ve Bibop, Anadolu'nun ulu çınarı altında Pir Sultan Abdal, Âşık Veysel ve Neşet Ertaş'ın ölümsüz tezenelerini saygıyla dinliyor!

Neşet Ertaş (1938 – 2012)

"Bozkırın Tezenesi" • UNESCO Yaşayan İnsan Hazinesi • Garip Mahlası

Kırşehir Abdallık

Babası Muharrem Ertaş'ın geleneğini sürdüren büyük usta, bağlaması ve dokunaklı sesiyle türkülerimizi dünyaya tanıtmıştır. "Gönül Dağı", "Neredesin Sen?", "Zülüf Dökülmüş Yüze" en sevilen başyapıtlarıdır.

Neredesin Sen?
0:00
🏆 ÜNİTE DEĞERLENDİRME MEB Ders Kitabı Sayfa 59 – 60

Diziler, Makamlar ve Ozanlarımız Sınavı

Puan: 0 / 100
1

Müzikte değiştirici işaret (diyez/bemol) almayan tek MAJÖR dizi hangisidir?

2

Müzikte değiştirici işaret almayan ve Do Majör'ün akrabası olan tek MİNÖR dizi hangisidir?

3

"İzmir'in Kavakları" türküsü ve Itrî'nin "Tekbir" eseri hangi geleneksel makamımızdadır?

4

"Bozkırın Tezenesi" olarak anılan, UNESCO Yaşayan İnsan Hazinesi kabul edilen büyük ozanımız kimdir?